Zal ik of zal ik niet?
Zo wordt beslissen makkelijker
Hoe weet je dat je DE JUISTE BESLISSING hebt genomen?
Iedereen heeft wel eens moeite met beslissen.
Omdat we het gewoon niet weten.
Of omdat we bang zijn ons te vergissen
en de gevolgen te moeten dragen.
Toch zijn er technieken om te leren beslissen, zonder spijt achteraf.
Iederéén vindt het wel eens moeilijk, beslissingen nemen. Hoe weet je nu met zekerheid of je uit die ingeslapen relatie moet stappen? Waarom zou je in bedrijf A aan de slag gaan, en niet in bedrijf B? Doe je er wel goed aan een dure modetrui te kopen, als je hem volgend jaar misschien beu gezien bent? Beslissingen nemen is niet makkelijk. Want eenmaal het linkerpad opgewandeld, verwijder je je onvermijdelijk steeds verder van het achtergelaten rechterpad. Om over rechtdoor nog maar te zwijgen. De schrik om spijt te krijgen maakt dat we op een kruispunt soms geneigd zijn ter plekke te blijven trappelen, de handen in het haar.
Waarom is beslissen toch zo moeilijk?
"Heel wat mensen hebben moeite met beslissingen nemen", bevestigt Magda Uyttersprot, directrice van PRH-Vlaanderen (Persoonlijkhei d en Relaties vzw). "Op zich is het niet zo vreemd. Door de ondertussen algemeen bekende individualiser ing en het verlies van de vaste waarden, worden we verplicht steeds weer onze eigen beslissingen te nemen. De vaste structuren waarin je je zomaar kon inpassen, zijn voor een groot stuk weg. Tegelijk is er ook een veel groter aanbod dan vroeger, we worden voortdurend uitgedaagd om voor nieuwe dingen te kiezen. Bovendien leven we in een maatschappij waarin genomen beslissingen ook weer in vraag gesteld mogen worden." Je bent getrouwd, maar je mag weer scheiden. Je werkt vijf jaar bij een plaatselijke firma en wil prompt naar Amerika? Dat kan. En je huis, ach, dat verkoop je dan toch weer? En het is niet omdat je vijf jaar bij dat ene parfummerk hebt gezworen, dat je nu niet tien andere mag uitproberen.
Magda Uyttersprot: "Er is zoveel waarover je steeds weer opnieuw moet beslissen. Mensen verdrinken daarin. Ondanks die vele keuzemogelijkh eden krijgen we heel weinig inzicht mee. Niemand leert ons wat ons kan helpen goede beslissingen te nemen waar we achteraf geen spijt van zullen hebben. Niemand vertelt ons ook dat jezelf worden en 'groeien' - waar nu zoveel over gesproken wordt - heel veel te maken heeft met de honderden kleine beslissingen die we van 's morgens tot 's avonds nemen: er zit in alle beslissingen die je neemt een zekere orde en logica, die bepalen hoe jouw leven er nu uitziet."
Waardoor laat je je beïnvloeden?
Weinig mensen kennen hun eigen beslissingsged rag. Nooit bewust over nagedacht. Tine kiest - denkt ze - op gevoel. Bart piekert nogal veel en beslist dus waarschijnlijk nogal rationeel, concludeert hij. En Heleen, die doét gewoon wat het eerst in haar opkomt.
Magda Uyttersprot: "Ook al hebben we het gevoel dat dat niét zo is, toch hebben we vaak de neiging vanuit bepaalde patronen beslissingen te nemen. Sommige mensen laten zich sterk leiden door wat hoort en niet hoort: bepaalde principes die ze huldigen, dingen die ze zichzelf opleggen, alle moetens waar ze aan moeten beantwoorden, zoals: ik moet zoveel verdienen, ik moet schoonmaken, ik moet de kinderen dit en dat geven. We denken soms dat we ze naast ons neer hebben gelegd, maar veel moetens zitten heel diep ingebakken en bepalen onze beslissingen. Andere mensen laten zich bij hun keuzes dan weer sterk beïnvloeden door allerlei 'afhankelijkhed en': ze zijn afhankelijk van wat de omgeving vindt, wat de reclame voorschrijft, wat de media zegt, vergelijken zich met collega's, buren, Â… Een derde veelvoorkomend keuzepatroon heeft te maken met of je ergens zin in hebt of niet. Je beslissing hangt dus van je impulsieve goesting af. Je weet heel goed dat je op je budget moet letten, en toch besteed je aan een dagje winkelen weer veel te veel geld aan kleren, omdat je er op dat moment zin in hebt. Je kunt niet over je gevoel heenstappen. Dit zijn patronen waar we soms meer last van hebben dan we beseffen."
Dat deze patronen ons niet altijd aanzetten tot beslissingen waar we deep down gelukkig mee zijn, zal ons niet verbazen. Want daar zit je dan met die rode bankrekening en dat fitnessabonnem ent waar je niet echt happy van wordt. Maar gelukkig kunnen we ons ook betrappen op positieve beslissingspat ronen.
Magda Uyttersprot: "Sommige mensen beslissen vanuit een intuïtief aanvoelen dat iets goed is of niet goed, waarbij ze rekening houden met een zekere logica, en een zekere wijsheid die goed is voor alle betrokkenen. Je komt dan tot een beslissing die je zelf ten goede komt, die je toekomst open houdt, en die ook rekening houdt met anderen en met andere engagementen." Patricia wil bijvoorbeeld graag een nieuwe auto, maar vooral het feit dat haar jongste dochter nog een jaar studeert laat haar beslissen om haar oude autootje nog een jaar te laten oplappen en pas een nieuwe te kopen als haar dochter van school af is. "Soms zijn we in staat tot wijze, overwogen beslissingen," zegt Magda Uyttersprot. "Alleen beseffen we niet dat ook daar een patroon achter zit dat we onszelf kunnen aanmeten om alle verdere beslissingen in ons leven te nemen."
Begrijpen, overwegen én uitvoeren: simpel toch?
Natuurlijk moeten we niet bij alle beslissingen stilstaan (gelukkig!), maar voor de belangrijke stelt ze een methodiek voor in drie fasen: "Eén: begrijpen waarover het gaat. Twee: overwegen wat het beste is. En drie: uitvoeren wat je beslist hebt. Een goede beslissing waar je je achteraf goed bij voelt, zal altijd - zij het onbewust - op deze drie fasen gebaseerd zijn. Je moet beginnen met de nodige inzichten te verwerven, je goed informeren, het probleem ruim genoeg begrijpen: wat komt hier allemaal bij kijken? Dan ga je alles tegenover elkaar afwegen: wat heb ik graag, wat niet? Wat is goed voor mij, waar doe ik mezelf tekort? Kan ik dit aan? Waarom wel, waarom niet? Afwegen, als op een weegschaal. En àls je dan naar een beslissing neigt, proberen intuïtief aan te voelen: zal ik me hier echt goed bij voelen? Ben je zover, dan blijkt dat je alles voldoende hebt afgewogen om je beslissing ook echt te gaan uitvoeren. Veel mensen wéten ergens wel wat ze zouden moeten doen, maar gaan niet over tot actie. Zeggen: 'ik zou dat moeten doen', is niet beslissen, dat is overwegen. Een beslissing is maar af als ze ook uitgevoerd wordt."
Ook beslissingen uitstellen, is een patroon waar veel mensen in blijven hangen. Jaja, ooit zullen ze wel van werk veranderen, stoppen met stressen, en nee zeggen aan hun bemoeizieke buurvrouw.
Magda Uyttersprot: "Maar hier komen vaak 'de innerlijke sabotteurs' aan bod: gevoelens die ons tegenhouden om te veranderen. De angst om iets nieuws te ondernemen, om in een onbekende wereld terecht te komen, de angst voor de gevolgen, voor het onbegrip van anderenÂ… Vaak is de veiligheid van het niet vooruitgaan makkelijker dan de onveiligheid van het nieuwe. We komen op beslissingen terug, omdat grijze muis spelen makkelijker is dan onze nek uitsteken. Soms ervaar je dat je aan bepaalde delen van jezelf moet werken (je zin om initiatief te nemen, je zelfzekerheidÂ…) wil je niet voor een belangrijke beslissing achteruit deinzen. Want obstakels zullen er onderweg altijd wel zijn."
De drie bovengenoemde stappen lijken logisch, maar volgens haar hebben mensen die niet makkelijk beslissingen nemen, altijd een probleem met één van deze drie fasen. Neem je wel de tijd om alle feiten rustig op een rijtje te zetten of laat je je op stang jagen en ga je overhaast beslissen? Laat je bij het wikken en wegen wel de juiste aspecten doorwegen, of geef je bepaalde aspecten te veel belang, waardoor je niet tot een bevredigende oplossing kunt komen? En heb je wel de nodige discipline om je beslissing uiteindelijk ten uitvoer te brengen?
"Besef ook: kiezen is altijd verliezen," zegt Magda Uyttersprot. "Voor iets kiezen, brengt altijd met zich mee dat je iets anders niét hebt. Leren beslissen betekent ook met de frustratie leren leven van wat je niét hebt gekozen. Dat is soms moeilijk, én ook vaak de reden waarom mensen de knoop niet doorhakken. Maar kiezen is ook winnen, en wel datgene waar je nu bewust 'ja' tegen hebt gezegd. Ook niet kiezen kan verliezen zijn, want het betekent dat je ter plekke blijft trappelen, dat je niet vooruitgaat."
Vragen die je jezelf kunt stellen
We hebben allemaal onze eigenaardighed en, als het op beslissen aankomt. Alleen moeten we ze kunnen detecteren. Pas dan kunnen we onze beslissingspro cessen concreet bijsturen. Een beetje zelfbevraging is hier geen overbodige luxe. Wat maakt dat jij last hebt van die ene stap?
Magda Uyttersprot: "Inzicht is zeker een eerste stap. Een bewustwordings proces aangaan én jezelf een methodiek aanleren, is voor mensen die echt moeilijk kunnen beslissen een goede oplossing."
Dé grote vraag bij het nemen van beslissingen, is: neem ik wel de juiste? Wanneer weet je dat je een goede beslissing hebt genomen?
Magda Uyttersprot: "Er zijn een paar herkenningspun ten, daar zijn ook een aantal basisvragen voor. Bijvoorbeeld: heb ik het gevoel dat het mijn toekomst open houdt? Dat het mijn zelfrealisatie zal bevorderen? Geeft het me een diep gevoel van vrede? Er is een verschil tussen een oppervlakkig gevoel van contentement en een diepe innerlijke rust. Heb ik ook op langere termijn het gevoel dat deze beslissing me toelaat mijn weg verder te gaan, zoals ik hem vanbinnen voel? Soms weten mensen echt dat ze ergens voor moeten gaan. Dat is wat we met een ouderwets woord het geweten noemen. We hebben een soort innerlijke logica, die maakt dat we kunnen voelen: is dit mijn weg of eigenlijk niet? Daar is wel wat zelfkennis voor nodig. Daarom zijn al onze cursussen ook gebaseerd op een basiscursus 'Wie ben ik?' Mensen die goede beslissingen willen nemen, moeten trouw kunnen blijven aan zichzelf. Maar aan welke waarden moet ik trouw blijven? Welke waarden horen bij mij? Mensen die weten wie ze zijn, die zelfbewust in het leven staan, zullen makkelijker overwogen beslissingen nemen, omdat ze een referentiepunt hebben in zichzelf. Ze toetsen elke beslissing aan: wie ben ik, wat wil ik, waar ga ik naartoe? Je leven hangt aaneen van honderden kleine beslissingen. Wie bewust leeft, zal die kleine beslissingen nemen in overeenstemmin g met een verder doel. Heb je besloten gezonder te gaan leven, en past die beslissing echt bij jou, dan kies je spontaan om 's avonds geen koffie te drinken. Dat is dan niet telkens een gevecht. Het gaat er vaak om goede gewoontes aan te nemen, die bij je passen en waar je je goed bij voelt. Heb je eenmaal een belangrijke beslissing genomen, dan passen alle andere kleine, dagelijkse beslissingen zich daaraan aan."
Altijd maar bewust beslissen, maakt dat het leven niet een beetje saai? Een onbezonnen aankoop of flirt kan toch ook eens gewoon héérlijk zijn?
Magda Uyttersprot: "Alles hangt af van welk type beslisser je bent. Je hebt mensen die heel principieel en rationeel beslissen. Voor hen is het goed eens vanuit hun gevoel te durven beslissen. Verstand en gevoelens spelen alletwee een rol. Belangrijk is dat je je niet vastzet op beslissingen waar je nog niet aan toe bent. Bewust leven is oké, maar het mag geen corset worden. Wil je dieet maar niet lukken, dan is het waarschijnlijk nog niet het juiste moment. Als je voelt dat een beslissing van binnenuit komt, dan gaat ze een stuk makkelijker. Het kan een kleine frustratie geven, maar het neemt je prettig gevoel niet weg. Als je iets niet prettig vindt, dan ga je in strijd. Dan wil je iets waar je eigenlijk nog niet aan toe bent. Goed leren beslissen, heeft op zich niets te maken met rigide en ascetisch zijn, het heeft te maken met positief kunnen leven, en gezond kunnen genieten van je leven, van je relatie, van jezelf. Het is kiezen voor wat op elk moment echt goed voor je is, in overeenstemmin g met je kunnen, en met je omgeving. Daar kan eens een impulsieve, emotionele beslissing bijhoren. Zolang je jezelf op tijd en stond weer wat tot orde kunt roepen, zodat je op lange termijn geen spijt krijgt van je levensweg. Goed beslissen is zoals bij alles: het goede midden weten te bewaren."
Basisregels voor het nemen van goede beslissingen
1. Richt je aandacht op het belangrijkste
Dé belangrijkste regel als je voor een grote beslissing staat. Als je je keuze bekijkt, zul je zien dat altijd één factor, één doel, één overweging, één iets - wat het ook is - voor jou het allerbelangrij kst is. Laat dat bewust zwaarder doorwegen. Om je te helpen: het belangrijkste zal altijd eerder gaan over iets op lange termijn dan op korte termijn, zal altijd meer te maken hebben met iets wat je zelf wilt dan iets wat anderen willen, en zal altijd meer gebaseerd zijn op hoop dan op vrees. Uiteraard spelen ook andere aspecten een rol, maar maak niet van alles je prioriteit, anders kom je nooit tot een bevredigende oplossing.
2. Neem geen beslissing voor je eraan toe bent
Voor elke beslissing is er een juist moment. Zelfs als je weet wat je moet doen, moet je het pas doen als je zeker weet dat je er klaar voor bent. Vermijd impulsief handelen of overhaaste beslissingen. Laat je niet onder druk zetten of verwarren door mensen die snel beslissingen nemen. Vraag je af wat je nodig hebt (bijvoorbeeld de bevestiging van een aantal mensen die je vertrouwt, voldoende geld, meer zekerheid, een diploma) voor je je beslissing weloverwogen kunt nemen, en gun je die veiligheid. Moét je echt een beslissing nemen, kies dan iets waarvoor je jezelf niet te veel en voor té lange termijn engageert, maar wat je nog verdere mogelijkheden geeft.
3. Kijk naar alle goede dingen die kunnen gebeuren
Al te vaak kijken we bij het nemen van een beslissing naar 'the worst case scenario': wat is het ergst wat ons kan overkomen? Het is zeker niet slecht om ook dat aspect te bekijken, maar wat we vaak vergeten is om te kijken naar de geweldige mogelijkheden die het nemen van die beslissing voor ons kan creëren. Deze prachtige uitkomst niét wagen kan net zo'n domme beslissing zijn, als de uitdaging niet aangaan uit schrik voor mislukking. Optimisme dat blijft bestaan nadat je de zaak goed hebt bekeken, is niet naief.
4. Neem ook beslissingen die je niet hoéft te nemen
Of: je kunt ook kiezen om gezonder te eten voor je een levercrisis krijgt. Iedereen neemt op den duur de beslissingen die hij moét nemen, omdat het leven hem er vroeg of laat toe verplicht. Maar echte goede beslissers nemen ook spontaan beslissingen, omdat ze ergens naartoe werken. Zij wachten niet af 'hoe het uitdraait', maar weten wat ze willen bereiken en welke stappen ze daarvoor willen zetten. Kiezen iets te doen, is een beslissing. Kiezen iets niet te doen, is er ook één. Maar soms een negatieve.
5. Baseer je beslissing op zelfacceptatie
Soms nemen we beslissingen vanuit de persoon die we zouden willen zijn. We kiezen voor een te hoge functie, we nemen te veel hooi op ons vork, we gaan te snel alleen wonen, we kopen gedurfde kleren, of een maatje te klein. Om echt goede beslissingen te nemen, moeten we eerst en vooral accepteren wie we zijn. Kiezen vanuit zelfmisleiding is nooit een goede keuze. Luister naar wat je lichaam, je karakter, je emotionele kant aankan. Neem geen beslissing uit hoop dat je op die manier zult worden wie je hoopt te zijn. Neem al je beslissingen op grond van wie je op dit moment bent.
6. Kijk vooruit en beslis altijd op lange termijn
Bekijk je beslissing niet alleen vanuit het nu, maar spoel in je hoofd door naar morgen, volgend jaar, de toekomst om te zien of je dan nog met deze beslissing zou kunnen leven. Probeer in alle omstandigheden een zekere nuchterheid te behouden. Bevliegingen zijn niet altijd slecht, maar soms gaan ze snel over. Zeker als ze gevoelsmatig zijn. Hou daar rekening mee. Een beslissing met een langetermijnpe rspectief geeft het gevoel van: dit geeft me toekomst, het geeft me een sterker gevoel van eigenwaarde, het zet een punt achter iets wat toch geen toekomst heeft, deze beslissing hoort bij wie ik echt ben.
7. Splits een grote beslissing op in kleinere stappen
Een mens beslist elke dag honderd keer, en werkt zo grotere veranderingen in de hand (bijvoorbeeld: je zegt elke keer nee tegen iets wat je stress oplevert, je gaat rustiger en gezonder worden). Omgekeerd kun je een grote beslissing die je akelig lijkt, het best opsplitsen in kleine, doenbare stappen. Wil je naar het buitenland verhuizen, leer dan bijvoorbeeld eerst de taal, ga eens alleen op vakantie, kijk of je een maand zonder je beste vriendin kunt. Zo werk je je stilaan naar dé grote beslissing toe.
8. Neem je beslissingen zélf
Soms zijn we geneigd de mening van andere mensen de doorslag te laten geven, misschien wel vanuit de gedachte dat we dan zelf niet verantwoordeli jk worden geacht voor de gevolgen. Dat is een illusie. Want wat een ander ook voor je beslist, wees je ervan bewust dat jij diegene bent die met de consequenties zal moeten leven. Wat niet wegneemt dat je het advies kunt inwinnen van mensen die je vertrouwt en die je in vraag durven stellen. Hun mening kan je helpen alles beter op een rij te zetten. Maar de uiteindelijke beslissing maak je zelf.
WTH.
Zal ik dit stuk gaan lezen of niet?
Snel beantwoorden
Dilber MC Theme by HarzeM